Τη σημασία της ενεργού συμμετοχής των ανθρώπων με βιωμένη εμπειρία ψυχικών δυσκολιών στην εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας, στην επιστημονική έρευνα και στη διαμόρφωση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας αναδεικνύει το Τμήμα Νοσηλευτικής του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου (ΤΕΠΑΚ), με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας.

Με κεντρικό μήνυμα «Οι βιωμένες εμπειρίες ακούγονται: αληθινές φωνές, πραγματική αλλαγή» (Lived experiences heard: real voices, real change), η φετινή πρωτοβουλία του Τμήματος Νοσηλευτικής υπογραμμίζει την ανάγκη να ακούγονται οι άνθρωποι που έχουν αντιμετωπίσει ψυχικές δυσκολίες και να συμμετέχουν ουσιαστικά στις αποφάσεις που αφορούν τη φροντίδα και τη ζωή τους.

Η προσέγγιση αυτή εφαρμόζεται ήδη στην εκπαιδευτική διαδικασία του ΤΕΠΑΚ. Τα τελευταία πέντε χρόνια, στο μάθημα Νοσηλευτικής Ψυχικής Υγείας του Τμήματος Νοσηλευτικής συμμετέχουν άνθρωποι με προσωπική εμπειρία προβλημάτων ψυχικής υγείας, οι οποίοι συμβάλλουν στην εκπαίδευση των φοιτητών και φοιτητριών ως «ειδικοί βάσει εμπειρίας» (experts by experience).

Μέσα από τις προσωπικές τους μαρτυρίες και την παρουσίαση των αναγκών, των εμπειριών και των αντιλήψεών τους, οι συμμετέχοντες προσφέρουν στους μελλοντικούς νοσηλευτές και νοσηλεύτριες τη δυνατότητα να προσεγγίσουν την ψυχική υγεία πέρα από τη θεωρητική γνώση και να κατανοήσουν καλύτερα την καθημερινότητα και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι με ψυχικές δυσκολίες.

Παράλληλα, το Τμήμα Νοσηλευτικής αναπτύσσει διαχρονικά ερευνητική δραστηριότητα που επικεντρώνεται στην κατανόηση των εμπειριών, των αναγκών και των αντιλήψεων ανθρώπων με σοβαρά προβλήματα ψυχικής υγείας.

Μέσα από σειρά ποιοτικών μελετών, οι οποίες έχουν δημοσιευτεί στη διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία, διερευνώνται οι επιπτώσεις των ψυχικών δυσκολιών στην αντίληψη του εαυτού, στην καθημερινή ζωή και στη λειτουργικότητα των ατόμων, καθώς και οι προσωπικές τους αντιλήψεις για τη θεραπεία και τη φροντίδα.

Μεταξύ άλλων, μελέτες που αφορούν τις εμπειρίες Ελληνοκυπρίων με προβλήματα ψυχικής υγείας και τις αντιλήψεις ατόμων με διπολική διαταραχή σχετικά με τη θεραπεία τους ανέδειξαν τη σημασία της κατανόησης της προσωπικής εμπειρίας, της έγκυρης ενημέρωσης, της εξατομικευμένης φροντίδας και της ουσιαστικής συνεργασίας μεταξύ των επαγγελματιών υγείας και των ανθρώπων που αντιμετωπίζουν ψυχικές δυσκολίες.

Η ερευνητική αυτή δραστηριότητα συνδέεται άμεσα με την εκπαιδευτική πρακτική του Τμήματος, αναδεικνύοντας τη βιωμένη εμπειρία όχι μόνο ως προσωπική μαρτυρία, αλλά και ως πολύτιμη πηγή γνώσης για την ανάπτυξη πιο ανθρώπινων, συμπεριληπτικών και αποτελεσματικών υπηρεσιών ψυχικής υγείας.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας, το Τμήμα Νοσηλευτικής του ΤΕΠΑΚ επισημαίνει ότι η συμμετοχή των ανθρώπων με βιωμένη εμπειρία ψυχικών δυσκολιών δεν πρέπει να περιορίζεται στην καταγραφή των προσωπικών τους ιστοριών, αλλά να επεκτείνεται στην ενεργό εμπλοκή τους στην εκπαίδευση, στην έρευνα και στη λήψη αποφάσεων που αφορούν τη φροντίδα τους.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη η συμμετοχή τους σε ερευνητικές μελέτες να συμβάλλει και στην προσωπική τους ενδυνάμωση, αναγνωρίζοντας τον ουσιαστικό ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν στη βελτίωση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας.

Η πρωτοβουλία αναπτύσσεται από το Τμήμα Νοσηλευτικής του ΤΕΠΑΚ, στο πλαίσιο του μεταπτυχιακού προγράμματος «Ψυχιατρική Νοσηλευτική – Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας με Έμφαση στην Κοινοτική Φροντίδα», με επιστημονικό συντονισμό της Δρος Μαρίας Καρανικόλα.